Strona główna

 

kliknij, aby powiększyć:

 

Wodne siedliska przyrodnicze
Natura 2000 w granicach WPN

opracował Piotr Pieczyński

 

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

WODY

  

 

Wigierski Park Narodowy odróżnia od innych parków narodowych ogromna różnorodność ekosystemów wodnych. Łącznie zajmują one obszar 2836 ha, to jest prawie 19% powierzchni parku. Wśród jezior zwracają uwagę zróżnicowanie wielkości, głębokości i kształtu zbiorników oraz odmienne w poszczególnych akwenach właściwości wód, w tym żyzność, temperatura, warunki tlenowe czy koncentracja związków humusowych.


Największy wpływ na różnorodność organizmów wodnych ma żyzność (trofia) poszczególnych jezior. Decyduje ona m.in. o obfitości i tempie namnażania się glonów planktonowych, a w konsekwencji o przezroczystości wody i zawartości tlenu przy dnie zbiornika.

 


Żyzność (trofia) jezior WPN:

  • jeziora mezotroficzne – średnio żyzne, o umiarkowanej produkcji biologicznej i okresowych zakwitach planktonu.
  • jeziora eutroficzne – żyzne, o dużej koncentracji substancji odżywczych rozpuszczonych w wodzie, co powoduje silny rozwój glonów planktonowych i zmniejszenie przezroczystości wody, a w konsekwencji prowadzić może do występowania deficytów tlenowych w głębszych częściach jeziora.
  • jeziora dystroficzne (suchary) – z wysoką koncentracją substancji humusowych w wodzie i małą dostępnością substancji pokarmowych.
 

Zdecydowanie przewyższającym swoją wielkością i głębokością a jednocześnie najbardziej zróżnicowanym jeziorem parku są Wigry. Kształt Wigier jest nieco zbliżony do litery „S”, a nazwa prawdopodobnie wywodzi się z jaćwieskiego „wingris”, co oznaczało wijący się, kręty. Kręta i długa jest jego linia brzegowa (72 km), z wieloma większymi i mniejszymi zatokami. Generalnie Wigry są jeziorem mezotroficznym (średnio żyznym), jedynie niektóre zatoki wykazują cechy umiarkowanej eutrofii (zwiększonej żyzności).

W WPN-ie 9 jezior oceniono jako średnio żyzne (mezotroficzne), a 7 zakwalifikowano do siedliska Natura 2000 „Twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea ssp.” (kod siedliska 3140). Oprócz Wigier i Białego Wigierskiego są to: Krusznik, Muliczne, Samle Małe, Przetaczek, Czarne koło Gawrych Rudy i Czarne koło Bryzgla.


W parku 13 jezior charakteryzuje wysoka żyzność (eutrofia). Sztandarowym przykładem w tej kategorii jest jezioro Leszczewek. Dziesięć jezior WPN-u zakwalifikowano jako siedlisko Natura 2000 „Starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nymphaeion, Potamion”. Oprócz Leszczewka są to: Pierty, Białe Pierciańskie, Królówek, Gałęziste, Samle Duże, Omułówek, Postaw, Długie i Okrągłe.


Najliczniejszą grupę zbiorników wodnych na terenie Wigierskiego Parku Narodowego stanowią suchary. Te niewielkie, śródleśne jeziora nauka określa jako dystroficzne. W parku znajduje się 19 sucharów zaklasyfikowanych do siedliska Natura 2000 „Naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne” (kod siedliska 3160).


Największym zagrożeniem dla jakości wód parku jest ich użyźnianie. Prowadzi ono do wzrostu masy glonów zawieszonych w toni wodnej, a w konsekwencji do zmniejszania przezroczystości wody, pogarszania warunków tlenowych, spadku zróżnicowania zespołów organizmów wodnych i ustępowania gatunków właściwych dla wód o niskiej żyzności, często rzadkich w skali krajowej czy międzynarodowej.


Podstawową metodą ochrony wód przed dalszym wzrostem żyzności jest ograniczanie dopływu związków fosforu i azotu, w szczególności prawidłowa gospodarka wodno-ściekowa w otoczeniu parku. Zadania z zakresu rozbudowy kanalizacji ściekowej oraz utrzymania i modernizacji oczyszczalni ścieków są pomyślnie realizowane przez lokalne samorządy. Wszystkie obiekty administrowane przez Wigierski Park Narodowy zostały wyposażone w indywidualne oczyszczalnie ścieków bądź podłączone do sieci kanalizacyjnej.


Ochrona jakości wód parku narodowego odbywa się także poprzez kształtowanie składu i liczebności zespołów ryb oraz na przywracaniu tych gatunków, które z różnych powodów wyginęły lub stały się bardzo nieliczne.


Jeziora WPN w pigułce

  

Lp.

Jezioro

Powierz-chnia (ha)

Głębokość maks. [m]

Typ troficzny

Forma ochrony

1.

Białe Pierciańskie

6,17

24,0

eutrofia

czynna

2.

Białe Wigierskie

101,89

34,0

mezotrofia

czynna

3.

Błotniste

0,25

poniżej 2

eutrofia

krajobrazowa

4.

Czarne koło Bryzgla

7,64

32,0

eutrofia

czynna

5.

Czarne koło Gawrych Rudy

2,80

10,0

mezotrofia

czynna

6.

Długie Wigierskie

80,38

14,8

eutrofia

czynna

7.

Gałęziste

3,83

14,3

mezotrofia

czynna

8.

Klonek

5,02

3,3

eutrofia

czynna

9.

Konopniak

2,02

6,7

dystrofia

ścisła

10.

Królówek

10,35

4,5

eutrofia

czynna

11.

Krusznik

26,71

18,0

mezotrofia

czynna

12.

Leszczewek

22,02

6,5

eutrofia

czynna

13.

Mulaczysko

18,19

20,5

eutrofia

czynna

14.

Muliczne

25,67

11,3

mezotrofia

ścisła

15.

Okrągłe

14,39

12,8

eutrofia

czynna

16.

Omułówek

17,77

5,5

mezotrofia

czynna

17.

Pierty

236,33

38,0

eutrofia

czynna

18.

Pietronajć

1,75

9,5

dystrofia

ścisła

19.

Postaw

15,79

8,0

mezotrofia

czynna

20.

Przetaczek

0,42

4,0

mezotrofia

ścisła

21.

Rzepiskowe

1,28

7,0

eutrofia

ścisła

22.

Samle Duże

2,11

11,0

eutrofia

czynna

23.

Samle Małe

0,87

10,0

eutrofia

czynna

24.

Suchar Dembowskich

3,23

7,5

dystrofia

ścisła

25.

Suchar I

1,26

4,0

dystrofia

ścisła

26.

Suchar II

2,80

9,5

dystrofia

ścisła

27.

Suchar III

0,46

4,0

dystrofia

ścisła

28.

Suchar IV

1,28

8,0

dystrofia

ścisła

29.

Suchar Rzepiskowy

1,13

4,7

dystrofia

ścisła

30.

Suchar V

0,61

5,7

dystrofia

ścisła

31.

Suchar VI

0,30

2,0

dystrofia

ścisła

32.

Suchar VII

0,29

2,9

dystrofia

ścisła

33.

Suchar Wielki

11,60

9,0

dystrofia

ścisła

34.

Suchar Wschodni

1,27

3,1

dystrofia

ścisła

35.

Suchar Zachodni

1,52

2,3

dystrofia

ścisła

36.

Sucharek k. Bryzgla

0,59

6,0

dystrofia

ścisła

37.

Ślepe Krzyżańskie

0,75

1,2

eutrofia

ścisła

38.

Ślepe Zielone

0,75*

6,8

dystrofia

ścisła

39.

Wądołek

1,23

15,0

dystrofia

ścisła

40.

Widne

2,29

5,7

dystrofia

ścisła

41.

Wigry

2202,03

73,0

mezoeutrofia

czynna

42.

Wygorzele

2,17

2,5

dystrofia

ścisła

 

Przez park przepływa 7 rzek o naturalnych, nieuregulowanych korytach. Rzeki w północnej części parku mają często bystry nurt i kamieniste dno, czym przypominają górskie strumienie.


Rzeki WPN w pigułce

 

Lp.

Rzeka

Długość w granicach Parku [km]

1.

Czarna Hańcza

18,7

2.

Wiatrołuża

7,5

3.

Kamionka

4,0

4.

Maniówka

2,9

5.

Piertanka

1,4

6.

Samlanka

1,4

7.

Gremzdówka

1,2

 

Rzeki Czarną Hańczę i Piertankę zakwalifikowano do siedliska przyrodniczego Natura 2000 „Nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników” (kod 3260). Siedlisko to wykształca się głównie na naturalnych odcinkach rzek i potoków, ze stosunkowo intensywnym przepływem wody i dnem piaszczystym, żwirowym lub drobnokamienistym.

 

Dowiedz się więcej o jeziorach i rzekach WPN

 

 

Aktualizacja: 2021-11, J. Borejszo

 

 

Strona główna Wigierskiego Parku Narodowego